donderdag 3 december 2009

Een historisch moment

Vandaag vond Less Meat = Less Heat plaats, een evenement in het Europees Parlement over vleesvermindering. Twee prominente vegetariërs kregen met een bijna volle "plenary chamber" en heel wat pers een enorm forum om hun boodschap over vleesvermindering te verspreiden: poplegende Paul McCartney en IPCC voorzitter Rachendra Pachauri. Ook present was de VN rapporteur voor het Recht op Voedsel Olivier De Schutter. Van zijn assistent vernam ik achteraf dat hij zelf nooit vlees koopt of kookt, maar het op verplaatsing soms eet.

Daarnaast waren er kortere interventies van een aantal sprekers. Daaronder Alain Dangour, van de London School of Hygiene en Tropical Medecine, die de nieuwe Lancet studie over de gezondheids- en klimaatvoordelen van minder veeteelt coordineerde. Daarin lees je dat een vermindering van de veeteelt van 30% een daling zou veroorzaken van 17% van de gevallen van hart- en vaatziekten alleen.
Dangour deed even de wenkbrauwen fronsen bij sommigen in de zaal toen hij zei dat vlees wel noodzakelijk blijkt bij kinderen onder de vijf jaar. Toen groene MEP Caroline Lucas (VK) vroeg waar hij dit haalde zei hij dat hij vooral bedoelde dat het in arme landen niet zo evident was om kinderen vegetarisch op te voeden. Hmm.

Grotere nonsens kwam van mevrouw Mairead McGuiness, rapporteur voor de CAP (Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid) en lid van de commissie landbouw. "Ik eet havermoutpap 's morgens, maar dat wil niet zeggen dat ik iedereen havermoutpap door de strot wil duwen." Mevrouw McGuiness ontkende zo ongeveer alles, maar dat was niets vergeleken met Meneer Paul Nuttall, die het jammer genoeg ook tot Europees Parlementslid heeft geschopt. De man kondige tijdens zijn interpellatie voorwaar aan dat iedereen welkom was vlak naast het parlement op een BBQ, onder de titel "All you need is meat". Aan het applaus dat volgde te horen - en ook aan sommige van de interventies - zaten er genoeg 'tegenstanders' in de zaal die helemaal niet opgezet waren met de hele zaak en speciaal daarvoor naar het Parlement waren afgezakt.

Pachauri was expliciet in zijn boodschap. Net zoals McCartney pleitte hij voor een vleesloze dag, maar hij stak zijn sympathie voor vegetarisme as such niet onder stoelen of banken. Hij citeerde Einstein ("niets kan de mensheid zo helpen als de evolutie naar een vegetarische levenswijze") en Tolstoy ("als een mens een rechtvaardig leven wil leiden, dan moet hij zich eerst en vooral onthouden van dierlijke producten").

En tenslotte kwam Sir Paul zelf zijn zegje doen. Zoals Edward McMillan Scott, vicepresident van het parlement en organisator van het evenement (en zelf pescatarier) aankondigde: "he wrote the world's most popular song: Yesterday. But today, he talks about tomorrow." Paul haalde nog wat feiten aan (voor een hamburger heb je evenveel water nodig als voor een douche van vier uur - volgens mij is het meer, maar soit) en zei dat de overheid en specifiek Europa werk moest maken van het aanmoedigen van haar burgers om minder vlees te eten. Veel vlees eten is immers niet langer een persoonlijke keuze, maar een daad die gevolgen heeft voor de hele planeet. Hij pleitte er ook voor dat de boeren geholpen zouden worden om zich in te stellen op nieuwe praktijken - iets wat in de geschiedenis constant gebeurd is. Verrassend was dat Sir Paul een quote voorlas van Al Gore, waar hij hem om had gevraagd (als je Paul McCartney bent kan je dat). Ik heb ze niet genoteerd, maar blijkbaar kan ook Al niet langer ontkennen dat minder vlees eten een serieuze impact kan hebben op het klimaat.

Aangezien ik geholpen had bij de voorbereiding van het evenement mocht ik achteraf mee eten in de "presidential dining room", op de 12de verdieping, met een prachtig zicht op Brussel. McCartney was al snel naar Berlijn vertrokken voor een optreden (en hij kwam van Hamburg die morgen), maar Pachauri at met ons mee en was duidelijk erg gelukkig met het hele gebeuren. De lunch was uiteraard vegetarisch en best te pruimen.

Alles bij mekaar is dit weer een van de zovele tekenen des tijds: bekende vegetariërs die hun boodschap zo massaal de wereld kunnen insturen en de kwestie eindelijk ter sprake kunnen brengen. Zoals De Schutter zei: we kunnen alleen maar vooruitgang boeken wanneer taboes doorbroken worden, en wanneer een aantal mensen dapper genoeg zijn om vragen te stellen die anderen liefst onbeantwoord zien.

Een mijlpaal, jawel.

PS We zijn vanuit EVA uiteraard fier dat alle belangrijke sprekers verwezen naar de Stad Gent als voorbeeld.

donderdag 26 november 2009

Van slachthuis tot slagveld

De beelden van onverdoofde slachtingen die dierenrechtenorganisatie GAIA het land instuurde zijn choquerend. Dat is het minste wat je ervan kan zeggen. Als we dieren willen doden voor voedsel, dan moeten we hen vanzelfsprekend een zo snel en pijnloos mogelijke dood bezorgen. Onverdoofd doden kan niet, punt.

Maar hoe enorm belangrijk ook, uiteindelijk is het al dan niet verdoven eigenlijk… bijzaak. Het gaat niet om moslims of niet, of om verdoving of niet. Het gaat om het slachten zelf. In een slachthuis zal nooit iets moois gebeuren. Een slachthuis biedt alleen maar een logisch einde aan wat voor de rest doorgaans een kort en vreselijk leven was.

Wereldwijd is zo’n einde jaarlijks het lot van zestig miljard dieren – een kleine twee duizend per seconde. Dat einde is wreed voor deze kippen, koeien, varkens en kalkoenen, maar niet minder wreed voor de mensen die het moeten bezorgen. Slachten is een job beneden ieders waardigheid, gelijk op welke manier het gebeurt. Wie vlees wil eten, dient zich te realiseren dat hij een mensonterende taak uitbesteedt aan een ander mens.

Wie moet slachten, kan niet anders dan een deel van zijn empathie uitschakelen, en moet van zijn hart een steen maken. Sociologisch onderzoek wees al uit dat slachthuiswerkers vaker gewelddadig gedrag vertonen. Van slachten wordt de wereld niet beter. Of, zoals de Russische schrijver Leo Tolstoy zei: zolang er slachthuizen zijn, zullen er slagvelden zijn.

Ik droom van een groot feest van de hele mensheid bij het sluiten van het laatste slachthuis, nadat we ons hebben gerealiseerd dat we niet hoeven te slachten, en dat we tot veel hogere en mooiere dingen in staat zijn.

maandag 16 november 2009

Een misdaad van niet te vatten proportie?

Af en toe (bijvoorbeeld wanneer ik zoals vandaag dingen zoals dit tegenkom) ben ik het beu om als vegetariër de kalmte en beleefdheid zelve te zijn (want dat probeer ik). ’t Is ongetwijfeld niet eenvoudig voor de gewone “omnivoor” om te begrijpen hoe vele vegetariërs zich voelen. En ik heb het dan even over een welbepaalde (grote) groep vegetariërs, namelijk diegenen onder hen die geen vlees of vis eten omwille van de dieren. Ik wil even een poging te doen om uit te leggen hoe ik het aanvoel – en misschien nog anderen met mij.

Er is iets vreemds aan de hand. Het zou niet mogen, maar ethiek – wat juist is en wat niet – blijkt uiteindelijk nog altijd voor een heel groot stuk een reflectie te zijn van de mening van de meerderheid. Het lijkt erop dat je, wanneer 98% van de mensen iets goedkeurt, als enkeling behorende tot de resterende 2% moeilijk kan zeggen dat het een soort misdaad is. Ik heb het over vlees eten natuurlijk. Als vegetariër heb ik op een bepaald moment in mijn leven een klik gemaakt: ik ben dertien jaar geleden opgehouden dieren te eten omdat ik het compleet verkeerd vind een leven te beëindigen om triviale redenen, of daaraan medeplichtig te zijn. Waarom zou een wezen met een redelijk goed geëvolueerd moreel besef zoals ik, het leven van een ander wezen beëindigen omdat hij het vlees van dat wezen lekker vindt? Ik dood je, koe, want ik vind je lekker. Daar komt het op neer. Maar leven wil leven. Punt. De rest is fout. O zo fout. Zo voel ik dat.

Maar als het fout is om vlees te eten, dan is het een fout die miljoenen en miljarden mensen maken. En aangezien de meerderheid beslist wat fout is en wat niet, kunnen we niet zeggen dat vlees eten fout is. Maar stel nu dat het aantal vegetariërs langzaam aan groeit, tot we pakweg 75% bereiken en er nog een vierde overschiet dat dieren doden ok vindt. En uiteindelijk nog maar 5%. Op dat moment zal dieren doden voor vlees fout zijn, zal het niet meer toegelaten worden door de wet, enzovoort. Stel dat dat echt gebeurt, wat zegt dat over de situatie van vandaag? En wat impliceert dit over de concepten juist en fout (in morele zin dan)? Als iets fout wordt in de toekomst, doordat de meeste mensen het fout vinden, was het dan voorheen eigenlijk ook al fout, toen hetzelfde gebeurde maar minder mensen het als fout beschouwden? Was slavernij ooit juist of is het altijd fout geweest? En wat zegt dat over de minderheid van de mensen die iets al fout vinden terwijl de meerderheid het nog helemaal niet fout vindt? Die minderheid moet dan vooruitstrevend genoemd worden, visionair. Het zijn mensen die in hun hart aanvoelen of met hun verstand beredeneerd hebben dat iets fout is, ook al zal bijna iedereen die zij tegenkomen zeggen dat zij het bij het verkeerde eind hebben.

Nobelprijswinnaar literatuur J.M. Coetzee, zelf een vegetarier, verwoordt in The Lives of Animals bij monde van hoofdpersonage Elisabeth Costello op uitstekende wijze wat wellicht heel veel vegetariërs voelen:

I seem to move around perfectly easily among people, to have perfectly normal relations with them. Is it possible, I ask myself, that all of them are participants in a crime of stupefying proportions? Am I fantasizing it all? I must be mad! (…) Calm down, I tell myself, you are making a mountain out of a molehill. This is life. Everyone else comes to terms with it, why can't you? Why can't you?'

Een misdaad van niet te vatten proportie. Is het mogelijk dat dat precies is wat er aan de hand is?

Jazeker. Meer nog: we zijn er ons wel degelijk van bewust. Laat ons het wat gemakkelijker maken, for the sake of the argument en niet hebben over het doden van dieren, maar over wat er met hen gebeurt voor ze sterven. We kunnen kort zijn: we behandelen welzijnsgevoelige, vaak intelligente dieren als machines die vlees moeten produceren. We dokteren uit hoe we hen op zo kort mogelijke tijd zo vet mogelijk kunnen maken. Daarna slachten we hen en eten we hen.
Er zijn weinig mensen die de industriële veeteelt OK of juist vinden. Bijna iedereen die vindt dat we dieren mogen doden voor voedsel, zal terzelfder tijd vinden dat die dieren wel een menswaardig leven moeten hebben gekregen. Maar dat kregen ze niet. En toch eten die mensen die dieren. Ze doen iets wat ze zelf afkeuren.

Soms ben ik het beu de geduldige en begrijpende vegetariër uit te hangen, en heb ik zin om te zeggen waar het om gaat. Dat we momenteel per jaar 60 miljard dieren doden voor voedsel. En dat dat, jawel, een misdaad van niet te vatten proportie is.

vrijdag 30 oktober 2009

Vlees essentieel voor evenwichtige voeding. Yeah right.

Lord Stern, ex vicepresident van de Wereldbank en auteur van de Stern Review on the economics of climate change brak deze week een lans voor vegetarisme, als middel om de planeet te redden, in een artikel in The Times. Een journalist van Het Nieuwsblad belde me om onze mening daarover te horen. (lees zijn artikel: 'word vegetariër om de wereld te redden)' Of ik het ermee eens was dat we allemaal vegetariër moeten worden om milieuredenen? Eerlijk gezegd: neen. Dat hoeft niet, uiteraard. Een klein beetje vlees eten (iets heel anders dan de kilo's die we nu verzetten) zal wel geen kwaad kunnen voor onze Aarde. Ik zeg geen dingen waarvan ik weet dat ze niet waar zijn.
Datzelfde kan niet gezegd worden van de Boerenbond. Ik heb het hier al eens gehad over gebrek aan intellectuele eerlijkheid van hun kant, en jammer genoeg moet ik het nog eens herhalen. De journalist die me belde sprak vervolgens ook met de woordvoerder van de landbouwersorganisatie, en wat kwam daar weer uit? Juist, de aloude nonsens dat vlees "voor een evenwichtige voeding essentieel is". Ofwel weten ze dat dit niet klopt, en dat zijn ze oneerlijk. Ofwel geloven ze het werkelijk en ter goeder trouw, maar dan zijn ze bijzonder slecht geïnformeerd. Which is it gonna be, Boerenbonders?
Uiteraard betwisten zij ook de cijfers die wij aanhalen. Maar nogmaals, van onze kant zeggen we niets waarvan we weten dat 't niet klopt. De 15.000 liter water (die ze betwisten) per kilogram rundvlees is een cijfer waar diverse onafhankelijke organisaties toe gekomen zijn. En dat veeteelt verantwoordelijk is voor 18% van de broeikasgassen is een cijfer van de FAO. Boerenbond zegt dat 't lang niet zo hoog is voor België, maar we zeggen er dan ook altijd bij dat het het om het mondiale cijfer gaat.
Soit, ze mogen zeggen wat ze willen natuurlijk, maar je geloofwaardigheid stijgt niet echt als je anno 2009 nog durft schrijven dat we vlees nodig hebben om gezond te zijn. Alsjeblieft zeg.

zaterdag 5 september 2009

Eieren

In Het Laatste Nieuws stond gisteren een bericht over wat er gebeurt met de mannelijke kuikens wanneer die uit het ei komen in een kippenkwekerij: die diertjes worden levend vermalen, want ze kunnen geen eieren leggen. Ze zijn ook niet geschikt als vleeskuikens want ze zijn van een andere variant. Voor elke hen in de ei-industrie is er een mannelijk kuiken gedood. Het Laatste Nieuws zegt:

"Duizenden pasgeboren kuikentjes worden levend vermalen, enkel en alleen omdat het mannetjes zijn."

Wie gechoqueerd is over wat er in de VS gebeurt moet zich even afvragen of wat wij doen zoveel beter is: vervang "vermalen" door "vergast", en je bent er.

Er is weinig bezwaar aan te tekenen tegen het eten van eieren van kippen uit je eigen tuin (kippen die voldoende plaats hebben en hun leven mogen uitzitten in redelijke omstandigheden). Dat gaat echter niet op voor alle andere eieren, van legbatterijeieren tot biologische. De mannetjes mogen niet blijven leven, maar ook de hennetjes worden na een tijdje gedood: nadat ze een paar jaar trouw eieren gelegd hebben, meestal in zeer onaangename omstandigheden, en dan op termijn niet genoeg meer renderen. Is het "extreem" om dit soort producten te weigeren? Is het "extreem" om zo'n dingen niet fair te vinden?

Ik leef ondertussen al ruim tien jaar zonder het eten van eieren, dus noodzakelijk zijn ze in elk geval niet.

Bekijk hier de video die de Amerikaanse dierenrechtenorganisatie Mercy for Animals maakte (niet voor gevoelige kijkers).

donderdag 27 augustus 2009

Piet ziet het niet

't Is lang geleden dat ik hier iets neerpende, en da's alleen maar omdat 't (zoals altijd) druk was. Vandaag moet me nog iets van het hart.

Ik maak me sterk dat ik altijd tenminste mijn best doe (soms zal ik falen) om mijn pro-vegetarische argumentatie zo objectief, wetenschappelijk correct, fair, rationeel en logisch mogelijk te houden. Ik ga tegenargumenten altijd zo goed mogelijk analyseren, en ik probeer geen zever te vertellen. Ik geloof dat het vegetarische verhaal op zich zo sterk is dat ik geen gebruik hoef te maken van overdrijving, sentimentele argumenten, selectiviteit of geveinsde onwetendheid. Ik ben met andere woorden intellectueel zo eerlijk mogelijk.

Datzelfde kan niet van iedereen gezegd worden. Neem nu Piet Vanthemsche, kopman van de Boerenbond (die trouwens ook de operatie tegen H1N1 orchestreert - u weet wel: dat virus dat niets met varkens te maken heeft). Kijk even naar deze Japanse reportage over Donderdag Veggiedag in Gent. Amusant over de hele lijn, maar als je geen geduld hebt, spoel door naar 7min.50. Daar is de heer Vanthemsche aan het woord. Hij lijkt 't allemaal niet fair te vinden. Ja, we moeten ervoor zorgen dat mensen gezonder gaan eten, zegt ie. 'But we should not stigmatise meat production as the one and only cause of the greenhouse gasses.'

Wie, o beste Piet, wie heb jij al horen zeggen dat vleesconsumptie de enige oorzaak is van klimaatverandering? Dat wou je toch echt niet zeggen he, want je wéét heel goed dat niemand dat beweert. Je zou kunnen zeggen dat 't door je Engels kwam, maar die taal beheers je vrij goed (over dat 'hasses' spreek ik niet). Er zijn met andere woorden geen excuses voor deze flagrant nonsensikale uitspraak, Piet. Ik kan alleen maar blij zijn dat ze je niet langer aan het woord lieten, want wie weet wat had je dan nog allemaal uitgekraamd. If anything, beste Piet, wordt vlees genegeerd als een oorzaak van global warming (hoewel ik snap dat jouw perceptie anders is). We spreken over energie en auto's, maar relatief zelden over vlees.

Beste Piet, toen Mr Susumu, de Japanse journalist, me vroeg naar iemand die zich zou kunnen uitspreken tegen Donderdag Veggiedag, heb ik jou getipt. Maar als je niet serieus kan praten, dan zal dat toch de laatste keer geweest zijn denk ik. Volgende keer ietsje beter? Thx man!

dinsdag 11 augustus 2009

Engeland op veggie rantsoen?

De plantaardige toekomst is misschien dichterbij dan je zou denken, als je de Times mag geloven. De voedselcrisis doet misschien wat een hoopje vegetarische organisaties niet kunnen (en ook niet willen, uiteraard): mensen ertoe dwingen geen vlees meer te eten. Alleen jammer dat het in zo'n verhalen altijd overkomt als een straf: een vegetarisch voedingspatroon wordt in één adem genoemd met "oorlogsrantsoenen".

De betrokken minister van Landbouw, Hilary Benn, is zelf vegetarier. Voor mijn discussiepartner Caroline Van der Plas van Meat & Meal is dat voldoende om dit bericht meteen af te doen als gekleurd. Gemakkelijk natuurlijk. Nu, wie de blog meevolgt ziet zelf ook wel dat in haar antwoorden weinig inhoudelijke zaken aan bod komen. Makkelijker is het om mij/vegetariërs opdringerigheid en arrogantie te verwijten.

Verder nog interessant in het Nieuws: een paard dat dankzij een dure operatie weer leerde lopen ontlokte aan VILT voorzitter Dirk Lips de reactie dat men die 3.000 euro ook kon spenderen aan het helpen van de "arme kindjes". Gek dat men vlug zo redeneert wanneer het om een investering in het welzijn van een dier gaat. Wie voor 3.000 euro op vakantie gaat of zijn geld besteedt aan een of andere futiliteit, zal die opmerking veel minder snel horen.

Landbouw is verantwoordelijk voor giftig zeewier aan de Franse kust, dat voorwaar al mensen naar de andere wereld hielp - aldus een bericht in VILT.

En een boek om in november naar de boekhandel voor te stormen: Eating Animals, van Jonathan Safran Foer, die de dieren-eten kwestie goed onderzocht nu hij een zoontje kreeg en een antwoord moet vinden op een belangrijke vraag: hoe zal mijn kind eten?